29 stycznia, 2024

Przyimki w języku niemieckim. Niemieckie przyimki wymagające użycia Dativ, Akkusativ, Genitiv

by Maja Latawiec

Przyimki w języku niemieckim to temat, który niestety zawsze pomijałam w początkowych etapach nauki niemieckiego. Wszystko zmieniło się podczas jednego z moich wyjazdów do Niemiec. Gdy wysiadłam z pociągu na dworcu głównym w Berlinie, byłam zmęczona podróżą i marzyłam o gorącej kawie. Znalazłam przytulną kawiarnię i cieszyłam się z okazji do porozmawiania po niemiecku. Myślałam, że bez problemu poradzę sobie ze złożeniem zamówienia, lecz w momencie, gdy kelner podszedł do mojego stolika, wszystko zaczęło mi się mieszać. 

Chciałam zamówić kawę z mlekiem bez cukru i choć znałam dobrze podstawowe słowa takie jak: kawa, mleko czy cukier to zapomniałam jakich powinnam użyć przyimków i za jakimi przypadkami muszę je połączyć. „Eine Kaffee … mit? … zu? … Milch … ohne?.. Sugar bitte”. Zestresowałam się i nagle przez głowę zaczęły przepływać mi wszystkie przyimki, których się uczyłam, ale nie mogłam uporządkować swoich myśli, tak aby utworzyć prawidłowe zdanie. Na szczęście kelner wykazał się sporą cierpliwością, dzięki czemu udało nam się dojść do porozumienia i po krótkiej chwili otrzymałam moją upragnioną kawę. 

Sytuacja ta jednak na długo pozostała mi z tyłu głowy i zmotywowała mnie do skuteczniejszej nauki niemieckich przyimków.

Czym są przyimki?

Przyimki to krótkie słowa, które pomagają nam zrozumieć relacje pomiędzy różnymi częściami zdania i wpływają na precyzję komunikacji. Najczęściej spotykamy się z przyimkami miejsca, czasu, sposobu lub przyczyny. Przykłady przyimków w języku polskim to: w, na, pod, przed, za, obok, od, do, bez, przez itp. 

Przyimki w języku niemieckim wymagają użycia odpowiedniego przypadku (który w większości nie odpowiada przypadkowi w języku polskim). W związku z tym sprawiają wiele trudności – w Taalhammerze wiemy to z doświadczenia własnego i naszych użytkowników. Jeśli chcesz je opanować, musisz nauczyć się, które z nich łączą się z biernikiem (Akkusativ), które z celownikiem (Dativ), a które z dopełniaczem (Genitiv). 

W tym artykule znajdziesz wszystkie reguły, które powinieneś poznać, aby zrozumieć w jaki sposób używać przyimków. Jednak w praktyce, w trakcie prowadzenia rozmowy po niemiecku nie będziesz w stanie przypomnieć sobie o wszystkich zasadach, bo po prostu nie będziesz mieć na to czasu. 

Weźmy na przykład zdanie: Ich lerne seit einem Jahr Deutsch (Uczę się niemieckiego od roku). Aby powiedzieć je poprawnie po niemiecku, po pierwsze musisz wiedzieć jaki rodzajnik ma słowo “rok” – das Jahr (jest to dla nas kolejna trudność, bo w języku polskim rodzajniki w ogóle nie istnieją). Po drugie musisz wiedzieć, z jakim przypadkiem łączy się seit (od) i na końcu odpowiednio połączyć te informacje i odmienić rodzajnik odpowiednio do tego przypadku. 

Sporo roboty, prawda? Jak więc nauczyć się przypadków, aby móc płynnie się nimi posługiwać? 

Musisz wyrobić sobie intuicję gramatyczną. Wyćwiczysz ją poprzez uczenie się na pamięć całych fraz i zdań. Wracając do naszego przykładowego zdania: możesz uniknąć zastanawiania się nad całą tą teorią, jeśli po prostu nauczysz się na pamięć wyrażenia seit einem Jahr (od roku). Jest to najlepsza metoda na osiągnięcie płynności językowej i poprawienie swoich umiejętności prowadzenia konwersacji. Dlatego do każdego przyimka przygotowałam dla ciebie przykładowe frazy i zdania ułatwiające zapamiętywanie. 

Niemieckie przyimki łączące się z Akkusativem

Przyimki łączące się z biernikiem (Akkusativ) to: durch, für, gegen, ohne, um, entlang. Najlepiej jest nauczyć się ich właśnie w tej kolejności na pamięć, do tego stopnia, żebyś mógł wymówić je na jednym wydechu “durch-für-gegen-ohne-um-entlang”. Jeżeli potrzebujesz dodatkowej pomocy w zapamiętaniu tej sekwencji, możesz ułożyć sobie coś na wzór dziecięcej rymowanki. Tym sposobem szybko będziesz mógł w głowie sprawdzić czy dany przyimek łączy się z Akkusativem, czy nie. Jest to sprawdzona metoda, dzięki której kiedyś sama się ich nauczyłam, a teraz zachęcam do tego moich uczniów.

Po użyciu tych przyimków powinieneś użyć rzeczownika lub zaimka w bierniku. Przyjrzyj się tabelce poniżej:

durchprzez
durch den Parkprzez park
Wir gehen durch den Park.Idziemy przez park.
fürdla, za
für dichdla ciebie
Das Geschenk ist für dich.Prezent jest dla ciebie.
gegenprzeciwko
gegen den Planprzeciwko temu planowi
Sie ist gegen den Plan.Ona jest przeciwko temu planowi.
ohnebez
ohne Milch und ohne Zuckerbez mleka i bez cukru
Ich hätte gerne einen Kaffee ohne Milch und ohne Zucker.Chciałbym zamówić kawę bez mleka i bez cukru.
umo
um den Jobo pracę
Sie bewerben sich um den Job.Oni ubiegają się o pracę.
entlangwzdłuż
den Fluss entlangwzdłuż rzeki
Wir machen eine Fahrradtour den Fluss entlang.Jedziemy na wycieczkę rowerową wzdłuż rzeki.

Niemieckie przyimki łączące się z Dativem

Przyimki łączące się z celownikiem (Dativ) to: aus, bei, mit, nach, seit, von, zu, gegenüber. W tym przypadku również najlepiej jest wkuć tę sekwencję na pamięć.

Kiedy używasz tych przyimków w zdaniu, powinieneś użyć następującego po nich rzeczownika lub zaimka w celowniku. Zobacz do tabelki poniżej:

ausz
aus dem Gartenz ogrodu
Die Blumen sind aus dem Garten.Kwiaty są z ogrodu.
beiu, przy, koło
bei unseren Freundenu naszych przyjaciół
Wir sind bei unseren Freunden.Jesteśmy u naszych przyjaciół.
mitz
mit ihrer Schwesterze swoją siostrą
Sie geht mit ihrer Schwester einkaufen.Ona idzie na zakupy ze swoją siostrą.
nachpo, do
nach der Schulepo szkole
Die Kinder spielen nach der Schule im Park.Dzieci bawią się po szkole w parku.
seitod (w kontekście czasu)
seit einem Jahrod roku
Ich lerne seit einem Jahr Deutsch.Uczę się niemieckiego od roku.
vonod
von mirode mnie
Das Geschenk ist von mir.Prezent jest ode mnie.
zudo
zu meinem Arztdo mojego lekarza
Ich gehe zu meinem Arzt.Idę do mojego lekarza.
gegenüber naprzeciwko 
gegenüber dem Bahnhofnaprzeciwko dworca
Das Restaurant ist gegenüber dem Bahnhof.Restauracja jest naprzeciwko dworca.

Niemieckie przyimki łączące się z Genitivem

Przyimki łączące się z dopełniaczem (Genitiv) to: aufgrund, trotz, während, wegen. Oznacza to, że po użyciu tych przyimków powinieneś użyć rzeczownika lub zaimka w dopełniaczu (choć w mowie potocznej zdarza się, że są używane też z celownikiem). Przyjrzyj się tabelce poniżej:

aufgrundna skutek
aufgrund des starken Schneefallsna skutek silnych opadów śniegu
Aufgrund des starken Schneefalls fällt der Unterricht aus.Na skutek silnych opadów śniegu, lekcje zostały odwołane.
trotzmimo, pomimo
trotz des Regenspomimo deszczu
Trotz des Regens gehen wir spazieren.Idziemy na spacer pomimo deszczu.
während podczas
während des Filmspodczas filmu
Wir haben viel gelacht während des Films.Śmialiśmy się dużo podczas filmu.
wegen z powodu
wegen des Verkehrsz powodu korków
Ich konnte wegen des Verkehrs nicht kommen. Nie mogłem przyjść z powodu korków.

Dobra wiadomość! To już wszystkie przyimki łączące się z konkretnym przypadkiem. Jak widzisz, wcale nie ma ich tak dużo. Jednak, aby płynnie i sprawnie się nimi posługiwać, będziesz musiał jeszcze trochę poćwiczyć. Skorzystaj z aplikacji Taalhammer i starannie opracowanego algorytmu, który pomoże ci skutecznie zapamiętać nowe słownictwo z tego artykułu. Powtarzaj słówka w formie fiszek, kiedy chcesz i gdzie chcesz, twórz własne zdania i czerp przyjemność z nauki języka!

Przyimki miejsca, które łączą się z Akkusativem lub Dativem

Niektóre przyimki określające miejsce w języku niemieckim nie są wierne jednemu przypadkowi. Są to tak zwane przyimki zmienne, czyli Wechselpräpositionen. W zależności od kontekstu łączą się z biernikiem (Akkusativ) lub celownikiem (Dativ). Do tej grupy należą:

anprzy, na (w pionie)
aufna (w poziomie)
hinterza
inw
nebenobok
unterpod
übernad
vorprzed
zwischenpomiędzy

Przypadki te często występują razem z czasownikami: stehen (stać), stellen (stawiać), sitzen (siedzieć), setzen (siadać), liegen (leżeć), legen (kłaść), hängen (wisieć/wieszać). Zauważ, że niektóre z nich wiążą się z ruchem, a inne nie. 

Dla przykładu porównajmy czasownik setzen oraz sitzen. Setzen (siadać) wiąże się z ruchem, jakąś interakcją, sitzen (siedzieć) natomiast nie wyraża żadnego ruchu. 

Dzięki temu jesteśmy w stanie określić, którego przypadku powinniśmy użyć.

  • Czasowniki wyrażające ruch łączą się z Akkusativem, np.: stellen (stawiać), legen (kłaść).
  • Czasowniki określające położenie (nic się nie przemieszcza, przedmioty/osoby stoją w miejscu) łączą się z Dativem, np.: stehen (stać), liegen (leżeć).

Przyimek “an”: przykładowe zdania

Das Bild hängt an der Wand.Obraz wisi na ścianie.
Ich hänge das Bild an die Wand.Wieszam obraz na ścianę.
Die Blumen stehen am (an+dem) Fenster.Kwiaty stoją przy oknie.
Ich stelle die Blumen ans (an+das) Fenster.Stawiam kwiaty przy oknie.

Przyimek “auf”: przykładowe zdania

Das Buch liegt auf dem Tisch.Książka leży na stole.
Ich lege das Buch auf den Tisch. Kładę książkę na stół.
Der Vater sitzt auf dem Sofa.Tata siedzi na sofie. 
Ich setze mich neben ihn auf das Sofa.Usiądę na sofie obok niego. 

Przyimek “hinter”: przykładowe zdania

Der Stuhl steht hinter dem Schrank.Krzesło stoi za szafą.
Ich stelle den Stuhl hinter den Schrank. Stawiam krzesło za szafą.
Anna sitzt hinter ihm.Anna siedzi za nim.
Anna setzt sich hinter ihn.Anna siada za nim.

Przyimek “in”: przykładowe zdania

Die Blumen stehen in der Vase.Kwiaty są w wazonie.
Ich stelle die Blumen in die Vase. Wkładam kwiaty do wazonu. 
Ich liege im (in+dem) Bett. Leżę w łóżku. 
Ich gehe ins (in+das) Bett.Idę do łóżka.

Przyimek “neben”: przykładowe zdania

Tom sitzt neben dem Weihnachtsbaum. Tom siedzi obok choinki. 
Setz dich neben den Weihnachtsbaum!Usiądź obok choinki!
Das Poster hängt neben dem Bücherregal. Plakat wisi obok półki na książki. 
Ich hänge das Poster neben das Bücherregal.Wieszam plakat obok półki na książki.

Przyimek “unter”: przykładowe zdania

Die Tasche liegt unter dem Tisch.Torba leży pod stołem.
Ich lege die Tasche unter den Tisch.Kładę torbę pod stół.
Meine Jacke hängt unter deiner.Moja kurtka wisi pod twoją.
Ich hänge meine Jacke unter deine.Wieszam moją kurtkę pod twoją.

Przyimek “über”: przykładowe zdania

Das Poster hängt über der Tür.Plakat wisi nad drzwiami.
Ich hänge das Poster über die Tür.Wieszam plakat nad drzwiami.
Über dem Tisch hängt ein schönes Gemälde.Nad stołem wiszą piękne obrazy.
Ich hänge das schöne Gemälde über den Tisch.Wieszam piękne obrazy nad stołem. 

Przyimek “vor”: przykładowe zdania

Mein Fahrrad steht vor dem Haus.Rower stoi przed domem.
Ich stelle mein Fahrrad vor das Haus.Stawiam rower przed domem.
Die Katze sitzt vor dem Fenster und beobachtet die Vögel.Kot siedzi przed oknem i obserwuje ptaki.
Die Katze setzt sich vor das Fenster, um die Vögel zu beobachten. Kot siada przed oknem żeby pooglądać ptaki. 

Przyimek “zwischen”: przykładowe zdania

Die Katze liegt zwischen den Stühlen.Kot leży między krzesłami.
Die Katze läuft zwischen die Stühle. Kot biegnie między krzesłami.
Die Lampe steht zwischen den beiden Fenstern.Lampa stoi pomiędzy dwoma oknami.
Ich stelle die Lampe zwischen die beiden Fenster.Stawiam lampę pomiędzy dwoma oknami.

Czy teraz rozumiesz, dlaczego rodzajnik różni się w zdaniach: Das Bild hängt an der Wand (Obraz wisi na ścianie), a Ich hänge das Bild an die Wand (Wieszam obraz na ścianę)?

Formy skrócone: przyimek + rodzajnik

Przyimki mogą zmieniać swoją formę w zależności od przypadku, z którym się łączą. Oznacza to, że w połączeniu z rodzajnikiem określonym w celowniku lub bierniku ulegają ściągnięciu, czyli po prostu zlewają się ze sobą. Zabieg ten sprawia, że język brzmi bardziej płynnie i naturalnie, a wymowa staje się łatwiejsza i szybsza.

an + demam
an + dasans
in + demim
in + dasins
zu + derzur
zu + demzum
auf + dasaufs
bei + dembeim
von + demvom

Spójrz na przykładowe zdania:

am Flughafenna lotnisku
Ich bin am Flughafen.Jestem na lotnisku.
ans Meernad morze
Wir fahren jedes Jahr ans Meer.Co roku jeździmy nad morze.
im Gartenw ogrodzie
Er ist im Garten.On jest w ogrodzie.
ins Kinodo kina
Sie geht ins Kino. Ona idzie do kina.
zur Schuledo szkoły
Wir fahren zur Schule.Jedziemy do szkoły.
zum Arztdo lekarza
Ich gehe zum Arzt.Idę do lekarza.
aufs Konzertna koncert
Ich freue mich aufs Konzert.Cieszę się na koncert.
beim Wortza słowo
Ich nehme dich beim Wort!Trzymam cię za słowo!
vom Chefod szefa
Das Geschenk ist vom Chef.Prezent jest od szefa.

Zajrzyj do naszego artykułu, jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat rodzajników w języku niemieckim.

Opanuj przyimki w języku niemieckim z aplikacją Taalhammer!

Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego artykułu przyimki nie są już dla ciebie zagadką, lecz prostym zagadnieniem gramatycznym. Opanowanie ich umożliwi ci bardziej precyzyjne wypowiadanie się i tworzenie zdań w języku niemieckim. Skorzystaj z naszego kursu języka niemieckiego i ucz się z wykorzystaniem metody całych zdań. Czekają tam na ciebie gotowe zdania opracowane przez nasz doświadczony zespół nauczycieli, lingwistów i poliglotów. Co więcej, w naszej aplikacji masz możliwość personalizacji nauki i dodawania swoich własnych treści, dzięki czemu możesz uczyć się słownictwa dostosowanego do twoich potrzeb. Dołącz do naszej społeczności i zacznij uczyć się skutecznie. Powodzenia w nauce niemieckiego!

Dodaj komentarz