29 stycznia, 2024

Possessivpronomen, czyli zaimki dzierżawcze w języku niemieckim – tabela, gramatyka i przykłady

by Maja Latawiec

Siedziałam razem z moją przyjaciółką Sylwią w kawiarni. Umówiłyśmy się tego dnia, że będziemy pracować razem. Ja zabierałam się za pisanie tego artykułu, a ona projektowaniem grafiki dla nowego klienta.

„O czym piszesz?” – zapytała 

„O zaimkach dzierżawczych” – odpowiedziałam, a na twarzy Sylwii pojawił się dziwny grymas.

„Ohh…nie mów już nic więcej. Nie mam pojęcia, co to jest.”

Uśmiechnęłam się wtedy, bo pomyślałam, że ta nazwa faktycznie brzmi, jakby było to coś skomplikowanego, a wcale tak nie jest! Das Possessivpronomen, czyli zaimki dzierżawcze w języku niemieckim, to coś, z czym pewnie zetknąłeś się już na pierwszych lekcjach niemieckiego i używałeś ich, nawet się nad tym nie zastanawiając. Chociażby na przykład w zdaniu Mein Name ist… (Moje imię to…). W tym artykule przekonam cię, że Possessivpronomen wcale nie są trudne i prawdopodobnie większość na ich temat już wiesz!

Czym są zaimki dzierżawcze w języku niemieckim?

Zaimki dzierżawcze w języku niemieckim to zaimki wyrażające posiadanie lub przynależność. Występują przed rzeczownikiem np. mein Hund (mój pies). Te zaimki różnią się w zależności od osoby: mein (mój), dein (twój), sein (jego), unser (nasz), itd. Zaimki dzierżawcze w niemieckim zależą od rodzaju rzeczownika, do którego się odnoszą, oraz przypadku, w jakim są używane.

Zaimki osobowe i odpowiedni zaimek dzierżawczy

W języku niemieckim nie ma odpowiednika naszego polskiego „swój”, którego możemy używać do każdej osoby, np. „Ja mam swój zeszyt, a ty masz swój”. Dla każdej osoby przyporządkowany jest odpowiedni zaimek dzierżawczy (oprócz er i es oraz sie w liczbie pojedynczej i mnogiej – dla tych par jest on taki sam). Spójrz na tabelkę poniżej poniżej:

ich (ja)mein (mój)
du (ty)dein (twój)
er (on)sein (jego)
sie (ona)ihr (jej)
es (ono)sein (jego)
wir (my)unser (nasz)
ihr (wy)euer (wasz)
sie (oni)ihr (ich)
Sie (Pan/Pani/Państwo)Ihr (Pana/Pani/Państwa)

Jak odmieniać zaimki? 

Zaimki dzierżawcze w języku niemieckim odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaj gramatyczny rzeczownika, do którego się odnoszą. 

Zwróć uwagę na rodzajnik rzeczownika

Pierwszą rzeczą, na którą powinieneś zwrócić uwagę jest rodzaj rzeczownika, do którego się odnosisz. Może to być rodzaj męski – der, żeński – die, lub nijaki – das. W zależności od niego będą zmieniać się końcówki zaimków. Spójrz na przykłady:

meine Muttermoja mama
Das ist meine Mutter.To jest moja mama.
mein Vatermój tata
Das ist mein Vater.To jest mój tata.
mein Brudermój brat
Mein Bruder ist 16 Jahre alt.Mój brat ma 16 lat.
meine Katzemoja kotka
Meine Katze ist schwarz.Moja kotka jest czarna.
mein Kindmoje dziecko
Mein Kind ist sehr höflich.Moje dziecko jest bardzo grzeczne.

Określ przypadek: mianownik, dopełniacz, celownik czy biernik?

Kolejnym krokiem jest odmiana przez przypadki. Jeśli nie wiesz jeszcze, czym są przypadki, koniecznie zajrzyj do naszego artykułu o przypadkach w języku niemieckim. A jeśli opanowałeś już deklinację rodzajników, zaimki nie będą dla ciebie problemem. Odmiana zaimka dzierżawczego przez przypadki wygląda dokładnie tak samo, jak odmiana rodzajnika nieokreślonego! 

Spójrz na tabelkę poniżej:

przypadek/rodzajMęskiŻeńskiNijakiLiczba mnoga
Nominativmein Vatermeine Katzemein Hausmeine Eltern
Genitivmeines Vatersmeiner Katzemeines Hausesmeiner Eltern
Dativmeinem Vatermeiner Katzemeinem Hausmeinen Eltern
Akkusativmeinen Vatermeine Katzemein Hausmeine Eltern

W tabelce przedstawiamy każdą możliwą odmianę zaimka mein. Dobra wiadomość jest taka, że każdy inny zaimek dzierżawczy odmienia się w ten sam sposób! Znajomość tej tabelki znacznie ułatwi ci posługiwanie się zaimkami. Ale czy jest to najlepsza forma nauki?

W Taalhammerze wielokrotnie pisaliśmy o tym, jak ważna jest nauka całymi zdaniami. Dlaczego jest ona taka skuteczna? Po prostu w ten sposób uczy się nasz mózg. Zazwyczaj nie przechowuje pojedynczych słów, a trzyma w pamięci kombinacje słów (czasem nawet całe zdania) jako jednostkę. Przykładem może być „nie wiem” – za każdym razem, gdy to wypowiadasz, wyciągasz to z pamięci jako całość.

Dokładnie tak samo przyswoiłeś swój język ojczysty w dzieciństwie. Po prostu słuchałeś, jak rodzice mówią różne rzeczy, a nikt nie tłumaczył ci żadnych reguł. Stopniowo po prostu zorientowałeś się, co jest poprawne, a co nie. W ten sposób wyrobiłeś sobie intuicję bez znajomości reguł gramatycznych. Więcej na ten temat przeczytasz w naszym artykule o tym, dlaczego nauka za pomocą zdań jest najlepszym sposobem nauki języka.

Zaimek dzierżawczy bez rzeczownika

Zaimek dzierżawczy może być również używany samodzielnie. Zastępuje wtedy rzeczownik i otrzymuje jego końcówki rodzajowe. Zobacz na przykładzie rzeczownika der Ball (piłka). Ball ma rodzajnik męski der, dlatego zaimek osobowy również będzie miał końcówkę –er np. meiner. Weźmy na przykład zdanie Wem gehört den Ball? (Do kogo należy piłka?). Możemy na nie odpowiedzieć w taki sposób:

osobazaimek zaimek + końcówka tłumaczenie
ichmeinDas ist meiner!Ona jest moja!
dudeinDas ist deiner!Ona jest twoja!
erseinDas ist seiner!Ona jest jego!
sieihr Das ist ihrer!Ona jest jej!
essein Das ist seiner!Ona jest tego!
wirunser Das ist unserer!Ona jest nasza!
ihreuer Das ist eurer!Ona jest wasza!
sie/Sieihr/Ihr Das ist ihrer/Ihrer!Ona jest ich/Państwa!

Ta deklinacja różni się od deklinacji przedimka dzierżawczego z rzeczownikiem tylko w mianowniku (dla rodzaju męskiego – meiner i neutralnego – meins) i bierniku (dla rodzaju neutralnego – meins). Zobacz na więcej przykładowych zdań:

Mein Tag war super. Deiner war schlecht. Mój dzień był świetny. Twój był zły.
Das ist nicht mein Tee, das ist deiner.To nie moja herbata, to twoja.
Ist das dein Auto? – Ja, das ist meins.Czy to twój samochód? – Tak, mój.
Ist das die Tasche von Katrin? – Nein, das ist nicht ihre.Czy to torba Katrin? – Nie, to nie jej.
Unser Laptop ist kaputt. Kannst du deinen leihen?Nasz laptop jest zepsuty. Możesz pożyczyć swój?
Mein Geburtstag ist am 6. August. Wann ist eurer?Moje urodziny są 6 sierpnia. Kiedy są wasze?

Jak najlepiej ćwiczyć zaimki dzierżawcze

Metodę nauki całymi zdaniami wykorzystujemy w aplikacji Taalhammer, a jej skuteczność potwierdzają sukcesy naszych kursantów. Im większej ilości zdań się nauczysz, tym płynniej będziesz posługiwać się językiem niemieckim. 

Przykładowo, jeśli zapamiętasz zdanie Mein Bruder heißt Eryk und meine Schwester heißt Ewa, zapamiętasz, że rodzaj żeński w mianowniku przyjmuje końcówkę „-e” i będziesz z tego korzystać bez zatrzymywania się na przypomnienie sobie tabelki. Oto więcej takich zdań:

Wie war dein Tag? Jak minął ci dzień?
Mein Tag war gut und deiner?Mój dzień minął mi dobrze, a tobie?
Ich spiele mit meiner Schwester.Bawię się z moją siostrą.
Ich gehe mit meinem Hund spazieren. Idę na spacer z psem. 
Wie ist Ihr Name?Jak się Pani nazywa?
Mein Name ist Maja.Mam na imię Maja.
Wir treffen uns in ihrem Büro.Spotykamy się w jej biurze.
Ich und mein Bruder haben einen Hund. Das ist unser Hund.Ja i mój brat mamy psa. To jest nasz pies.
Ich habe deinen Kugelschreiber gefunden.Znalazłem twój długopis.
Ihr Auto steht vor unserem Haus.Jej samochód stoi przed naszym domem.
Der Hund rennt zu seinem Herrchen.Pies biegnie do swojego pana.
Habt ihr den Schlüssel zu eurem Auto?Czy macie klucze do waszego samochodu?
Sie trägt den Hut ihrer Schwester.Ona nosi kapelusz swojej siostry.
Er spricht mit seinem Freund.On rozmawia z jego przyjacielem.

Nauka niemieckiego z aplikacją Taalhammer

Wspominałam już o nauce języka za pomocą całych zdań, ale drugim istotnym elementem koniecznym do osiągnięcia płynności językowej jest personalizowanie materiałów. Powinieneś uczyć się słów, zwrotów i zdań, których używasz w codziennym życiu. Jest to ważne, ponieważ nasz umysł „nie lubi” przechowywania informacji, które nie są mu potrzebne. Dlatego w aplikacji Taalhammer uwzględniliśmy możliwość dodawania własnych treści. Za pomocą naszego edytora, możesz tworzyć swoje własne zdania, czyli takie, których chcesz się nauczyć. Nasz edytor używa sztucznej inteligencji, aby ci w tym pomóc. Zacznij się uczyć, korzystając z metod, które naprawdę działają! Powodzenia w nauce niemieckiego!

Ćwiczenie 

Co do siebie pasuje? Połącz pytania i odpowiedzi.

1. Ist das eure Katze?A. Nein, es ist nicht meins.
2. Ist das der Laptop von Paul?B. Ja, das ist unser Hund.
3. Sind das eure Nachbarn?C. Nein, das ist nicht unsere.
4. Ist das der Rucksack von Maria?D. Ja, das ist ihr Rucksack.
5. Ist das euer Hund?E. Nein, das ist nicht sein Laptop.
6. Sind das die Geschwister von Markus und Laura?F. Ja, das sind unsere Nachbarn.
7. Gehört das Buch dir?G. Ja, das sind ihre Geschwister.

Odpowiedź: 1-C, 2-E, 3-F, 4-D, 5-B, 6-G, 7-A

Dodaj komentarz