Behawioryzm, teoria w psychologii, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 na pocz\u0105tku XX wieku, sugeruje, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych dzia\u0142a\u0144 to wyuczone reakcje na r\u00f3\u017cne sytuacje. Zgodnie z t\u0105 teori\u0105, gdy wielokrotnie reagujemy na okre\u015blone bod\u017ace, tworzy to nawyki lub zachowania, kt\u00f3re nast\u0119pnie kontynuujemy w oparciu o wcze\u015bniejsze do\u015bwiadczenia. Behawioryzm koncentruje si\u0119 na obserwowalnych i mierzalnych zjawiskach, dostosowuj\u0105c si\u0119 do podej\u015bcia naukowego, kt\u00f3re k\u0142adzie nacisk na metody empiryczne.<\/p>\n\n\n\n
W po\u0142owie XX wieku behawioryzm sta\u0142 si\u0119 dominuj\u0105c\u0105 teori\u0105 w ameryka\u0144skiej psychologii, rozszerzaj\u0105c swoje wp\u0142ywy na r\u00f3\u017cne dziedziny, w tym edukacj\u0119 j\u0119zykow\u0105. Psychologowie i lingwi\u015bci tacy jak Watson, Bloomfield i Skinner przyczynili si\u0119 do rozwoju behawioralnego podej\u015bcia do nauczania j\u0119zyk\u00f3w obcych, szczeg\u00f3lnie w latach 50. i 60. ubieg\u0142ego wieku.<\/p>\n\n\n\n
W swojej istocie behawioryzm sugeruje, \u017ce ludzkie zachowanie nie r\u00f3\u017cni si\u0119 zasadniczo od zachowania prostszych organizm\u00f3w. Nasze dzia\u0142ania s\u0105 reakcj\u0105 na bod\u017ace w naszym otoczeniu, zar\u00f3wno zewn\u0119trzne (takie jak d\u017awi\u0119ki lub widoki), jak i wewn\u0119trzne (takie jak g\u0142\u00f3d). Je\u015bli reakcja na bodziec jest pozytywna, na przyk\u0142ad znalezienie jedzenia, gdy jeste\u015bmy g\u0142odni, wzmacnia to zachowanie i zwi\u0119ksza prawdopodobie\u0144stwo jego powt\u00f3rzenia, ostatecznie staj\u0105c si\u0119 nawykiem.<\/p>\n\n\n\n
Behawioryzm koncentruje si\u0119 na zrozumieniu, w jaki spos\u00f3b bod\u017ace wywo\u0142uj\u0105 reakcje i jak wzmocnienie prowadzi do wyuczonych zachowa\u0144. Wcze\u015bni teoretycy, zainspirowani eksperymentami Pavlov\u2019a z psami, badali, w jaki spos\u00f3b odruchy mo\u017cna przekszta\u0142ci\u0107 w uwarunkowane zachowania. Na przyk\u0142ad psy Pavlov\u2019a nauczy\u0142y si\u0119 \u015blini\u0107 na d\u017awi\u0119k dzwonka, pokazuj\u0105c klasyczny przyk\u0142ad psychologii bodziec-reakcja.<\/p>\n\n\n\n
Kluczowe postacie, takie jak J.B. Watson, po\u0142o\u017cy\u0142y podwaliny pod behawioryzm, k\u0142ad\u0105c nacisk na obiektywizm i dowody empiryczne. Zlekcewa\u017cyli oni koncepcje takie jak pod\u015bwiadomo\u015b\u0107, skupiaj\u0105c si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na obserwowalnych zachowaniach. Praca Bloomfielda rozwin\u0119\u0142a behawioryzm w j\u0119zykoznawstwie, sugeruj\u0105c, \u017ce mo\u017cemy przewidzie\u0107 zachowania mowy na podstawie bod\u017ac\u00f3w i wcze\u015bniejszych nawyk\u00f3w j\u0119zykowych.<\/p>\n\n\n\n
Wp\u0142ywowa praca Skinnera twierdzi\u0142a, \u017ce j\u0119zyk nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od innych zachowa\u0144 i mo\u017cna go wyja\u015bni\u0107 za pomoc\u0105 zasad behawiorystycznych. W nauce j\u0119zyka behawiory\u015bci k\u0142adli nacisk na na\u015bladowanie i wzmacnianie, podobnie jak dzieci ucz\u0105 si\u0119 swojego pierwszego j\u0119zyka. Poprzez \u0107wiczenia i powtarzanie, uczniowie rozwijaj\u0105 prawid\u0142owe nawyki j\u0119zykowe, jednocze\u015bnie koryguj\u0105c b\u0142\u0119dy.<\/p>\n\n\n\n
Jednak behawioryzm spotka\u0142 si\u0119 z krytyk\u0105 za mechanistyczny pogl\u0105d na ludzkie zachowanie i niezdolno\u015b\u0107 do wyja\u015bnienia kreatywno\u015bci. Stara\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dni\u0107 inne czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na nauk\u0119 j\u0119zyka poza wzorcami bodziec-reakcja. W rezultacie behawioryzm straci\u0142 na znaczeniu, gdy pojawi\u0142y si\u0119 nowe teorie i metody, uznaj\u0105ce z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 uczenia si\u0119 j\u0119zyka poza prostym wzmocnieniem.<\/p>\n\n\n